के हो पोस्टपार्टम डिप्रेसन ?

भदौ १७, २०८०

बच्चा जन्मिएपछि थुप्रै आमाको स्वभावमा चिडचिडापन देखिने गर्छ । कहिलेकाँही उनीहरु कुनै कारण बिना नै रुन्छन् त कहिलेकाँही चुप रहन रुचाउँछन् ।

सुत्केरी भएपछि महिलाको शरीरमा धेरै परिवर्तनहरु आउने गर्दछ । गर्भावस्थादेखि सुत्केरीसम्म, एक महिलाले धेरै चुनौतिहरुको सामना गर्नुपर्छ र यो समयमा उनले शारीरिक, मानसिक, भावनात्मक र व्यवहारिक रूपमा पनि परिवर्तनहरु सहनु पर्ने हुन्छ । । यस्तो अवस्थामा शारीरिक स्वास्थ्यमा मात्रै नभएर मानसिक स्वास्थ्यमा पनि विचार पुर्‍याउँनुपर्छ । गर्भावस्थादेखि नै महिलाको शरीरमा विभिन्‍न परिवर्तन आइरहेको हुन्छ । बच्चा जन्माइसकेपछि आमाले बच्चाको हेरविचार मात्रै होइन, शारीरिक तथा हर्मोन परिवर्तनको पनि सामना गर्नुपर्ने हुन्छ । जसका कारण त्यसको असर व्यवहारमा पर्न जान्छ ।

धेरैजसो नयाँ आमाहरूले सुत्केरी पछि ‘बेबी ब्लुज’ अनुभव गर्छन्, जसमा सामान्यतया मुड स्विङ हुने, रोइरहने मन लाग्ने, चिन्ता र सुत्न गाह्रो हुन्छ। बेबी ब्लुज सामान्यतया सुत्केरीपछि पहिलो दुईदेखि तीन दिनभित्र सुरु हुन्छ, र दुई हप्तासम्म रहन सक्छ। पोस्टपार्टम डिप्रेसन कुनै कमजोरी होइन। यो केवल बच्चालाई जन्म दिई सकेपछिको एक जटिलता हो।

बेबी ब्लूजका लक्षणहरू

बेबी ब्लुज तपाईंको बच्चा जन्मेको केही दिनदेखि एक वा दुई हप्तासम्म मात्र रहन्छ।
यसका लक्षणहरू यस्ता छ:
-चिन्ता
-दुस्ख लागिरहने
-चिडचिडाहपन
-चकित महसुस गर्ने
-रुन मन लाग्नेर रुने
-कम एकाग्रता
-भोक सम्बन्धी समस्याहरू
-सुत्न समस्या

पोस्टपार्टम साइकोसिस
पोस्टपार्टम साइकोसिस एक दुर्लभ अवस्था हो जुन सामान्यतया प्रसवपछि पहिलो हप्ताभित्र विकसित हुन्छ। यसका संकेत र लक्षणहरू गम्भीर हुन्छन्। पोस्टपर्टम साइकोसिसले नराम्रा विचार वा व्यवहार निम्त्याउन सक्छ सोहिकारण यसको तत्काल उपचार गरिहाल्नु पर्छ।
जस्तै:
-अन्योल र भ्रामकता
-बच्चाको बारेमा नराम्रा विचारहरू
-भ्रम
-निद्रा गडबड
-अत्यधिक ऊर्जा
-पागलपन
-आफैलाई वा बच्चालाई हानि पुर्याूउने प्रयास

पोस्टपर्टम डिप्रेसनको लक्षणहरू
पोस्टपार्टम डिप्रेसनलाई कतिपयले सुरुमा बेबी ब्लुज भनेर बेवास्ता गरिरहेका हुन्छन्। तर लक्षणहरू लामो समयसम्म रहन्छ, र तपाईंको बच्चाको हेरचाह गर्ने र अन्य दैनिक कार्यहरू गर्ने क्षमतामा बाधा पुग्न थाल्छ भने त्यो पोस्टपर्टम डिप्रेसन हो। यसका लक्षणहरू गर्भावस्थाको समयमा वा बच्चा जन्मिएपछि केही हप्ताभित्र विकसित हुन्छन्। जसमा यस्ता लक्षणहरू देखा पर्छन्स

-उदास मूड वा मूड स्विङ्स
-अत्याधिक रुनु
-बच्चासँग रमाउन नसक्नु
-परिवार र साथीभाइहरू टाढा बस्न खोज्ने
-भोक नलाग्ने वा सामान्य भन्दा धेरै खाने
-सुत्न नसक्ने (अनिद्रा) वा धेरै सुत्नु
-अत्यधिक थकान
-अरु समयमा रमाइलो लाग्ने गतिविधिहरूमा रुचि र आनन्द कम हुनु
-तीव्र चिडचिडापन र क्रोध
-असल आमा हुन सक्दिनँ भन्ने डर
-आशाहीनता
(मूल्यहीनता, लाज, अपराध वा अपर्याप्तताको भावना
-स्पष्ट रूपमा सोच्ने, ध्यान केन्द्रित गर्ने वा निर्णय गर्ने क्षमतामा कमी
-बेचैनी
-गम्भीर चिन्ता
-आफैलाई वा बच्चालाई हानि पुर्या्उने विचारहरू आउने
-मृत्यु वा आत्महत्याको बारम्बार विचारहरू आउने

यदि तपाइँलाई पोस्टपार्टम डिप्रेसन या डिप्रेसनको हिस्ट्री छ भने, गर्भवती हुने योजना बनाउने समयमा या गर्भवती भएको थाहा पाउने बित्तिकै डाक्टरलाई भन्नुपर्छ।
कहिलेकाहीँ हल्का डिप्रेसनलाई परामर्श वा अन्य उपचारहरूद्वारा व्यवस्थित गर्न सकिन्छ। नत्र गर्भावस्थाको समयमा पनि एन्टिडिप्रेसन औषधिहरू खान सकिन्छ।

बच्चा जन्मेपछि, डाक्टरले पोस्टपर्टम डिप्रेसनका लक्षणहरू र लक्षणहरूको लागि स्क्रिनमा प्रारम्भिक पोस्टपर्टम चेकअप सिफारिस गर्न सक्छ। जति चाँडो यो पत्ता लाग्यो, पहिले नै उपचार सुरु गर्न सकिन्छ।

पोस्टपार्टम डिप्रेसनको असर मुख्यतः बच्चाको आमालाई नै पर्छ । यसको कारणले आमाको स्वास्थ्य अवस्था बिग्रन्छ । उपचार नपाएमा यसको असर लामो समयसम्म रहन सक्छ । यो समस्या डिप्रेसनकै अवस्थामा नरहेर अन्य डिस्अर्डरको रूपमा देखा पर्न पनि सक्छ ।