• जेठ ७, २०७९, शनिवार Saturday, 21 May, 2022
centreal college

सीट क्षमतामा अल्झिएको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको जीप सफारी


सीट क्षमतामा अल्झिएको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको जीप सफारी

व्यवसायीले सीट क्षमता बृद्धिका लागि भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय हेटौँडा धाउनु र निकुञ्ज प्रशासनले नियममा आउन आफूले प्रकाशीत गरेको सूचनाप्रति उदासीन रहनुलाई सामान्य रुपमा हेर्न मिल्दैन ।

केपी शर्मा, पौष २२, २०७७
चितवन। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज भित्र ‘ कानूनको खिल्ली उडाउँदै निकुञ्जमा जीप सफारी  ’ भन्ने समाचार खबरमुलुक अनलाइनमा गत कार्तिक १९ गते प्रकाशीत भयो । जसमा २ सीट क्षमताको गाडीमा १२ जनासम्म पर्यटक चढाएर जीप सफारी गराइने र त्यसले जोखिमसँगै संरक्षणमा चुनौति थपिने कुरालाई जोड दिएको थियो ।

त्यसपछि निकुञ्जले मंसिर १६ गते निकुञ्ज भित्र र मध्यवर्तीमा संचालित जीपहरुलाई कानूनी दायरामा आउन भन्दै दर्ताका लागि सूचना प्रकाशीत गर्यो । जसमा प्रदूषण सम्वन्धी मापदण्ड पुरा भएको, नविकरण तथा सीट क्षमता लगायतका शर्तहरु राखिएको थियो । जस अन्तर्गत निकुञ्जले तोकेको समायवधीभित्र ९७ वटा सवारी साधनले जीप सफारीको साँकेतिक चिन्ह पाउनका लागि निवेदेन दर्ता गराएका छन् । सो कुरा निकुञ्ज प्रशासनले भनेको छ ।

तर निकुञ्जले अहिलेसम्म उक्त सवारी साधनलाई छानविन गरी नसकेको जनाउँदै आएको छ । निकुञ्जका सूचना अधिकारी लोकेन्द्र अधिकारीले भने,“हामी छानविनको क्रममा छौँ । छानविन पुरा भएपछि कसले चिन्ह पाउने कसले नपाउने निर्णय हुन्छ ।” तर निकुञ्ज अधिकारीले भनेजस्तो सजिलो छानविन हुने सम्भावना देखिदैन । किनकी सवारी प्रदूषण र सीट क्षमता यातायात विभागले मात्र हेर्ने गर्दछ, निकुञ्जले होइन ।

No description available.

निकुञ्जका अधिकारीलाई खबरमुलुकले छानविनमा किन ढिलाई भनी प्रश्न गर्दा उनले उल्टै हामीलाई पूर्वाग्रही भएको बताउन समेत भ्याए । उनले भने,“तपाईहरु पूर्वाग्रही हुनुभयो । त्यही अनुरुप समाचार लेख्नुहुन्छ ।” तर हाम्रो पत्रकारिताको धर्म भन्दा वाहिर जान सक्दैनौँ । यस्ता समाचारलाई निरन्तर फलोअप गर्नु हाम्रो कर्तव्य हुनेछ । किनकी वास्तवमै निकुञ्जभित्र कानून विपरीत जंगल सफारीका नाममा सवारी साधन चलिरहेका छन् ।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज नियमावली २०३० को १६ अनुसार निकुञ्जभित्र ५ टनभन्दा बढी क्षमताभार भएको सवारी साधन प्रवेश गर्न पाउने छैन । साथै जंगल सफारीका लागि कारमा ४ जना, जीपमा १० जना र भ्यानमा १५ जनाको संख्यामा पर्यटक राख्न पाइने व्यवस्था प्रष्ट छ । तर अहिले संचालनमा आएका सवारी साधन उल्लेखित कुनै पनि मापदण्ड भित्र पर्दैन । अर्थात् यीनीहरु मालढुवानी गर्ने दुई सीटे सवारी साधनभित्र पर्दछन् । जसले पर्यटक बोक्नै पाउँदैन । उनीहरुनै १२ जना पर्यटक बोक्दै निकुञ्ज घुमिरहेका छन् ।

यातायात व्यवस्था कार्यालय चितवनका सुचना अधिकारी गोविन्द प्रसाद पौडेल भन्छन्,“जंगल सफारीमा संचालित सवारी साधन सम्बन्धी समस्या धेरै अगाडी देखि हामीले सुनेको हो । सीट क्षमता वृद्धिका लागि व्यसायिहरु आएका थिए । तर मालवाहक ढुवानी गर्ने २ सीटे सवारी साधनलाई १०,१२ वटा सीटको कसरी बनाइदिने ?कानूनमै छैन । हामी त कर्मचारी, कानून विपरीत जान पनि मिल्दैन । त्यसैले उनीहरुको समस्या जस्ताको त्यस्तै होला ।”

अहिलेका दुई सीट क्षमताका जीप दुर्घटना भएमा दुर्घटना बीमा कसले र कसरी व्यहोरिन्छ भन्ने पनि सोचनीय विषय हो ।

हाम्रो समाचारसँगै निकुञ्जले कडाई गर्ने भएपछि सवारी साधन व्यसायीहरुमा तरङ्ग पैदा भएको छ । उनीहरु अहिले सीट क्षमता थप्न भन्दै मन्त्रालय धाउन थालेका छन् । व्यवसायीहरुले भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय बागमती प्रदेशममा समेत आफ्नो समस्या पु्रयाइसकेको बुझिएको छ ।

तर व्यवसायीहरु लगानी गरेर सीट क्षमता भएका सवारी साधन खरिद गर्न तत्पर देखिदैनन् । किनकी दुई सीटले पनि उनीहरुलाई मनग्य आम्दानी भएकै छ । निकुञ्ज सफारीका संचालक गोपाल श्रेष्ठले भने,“निकुञ्जले तोकेको सवै मापदण्ड पुगेकै छ । नपुगेको त्यही एउटा सीट क्षमता मात्रै त हो नि । ”

यता रोयल जीप सफारीका संचालक राममणी खनालले भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयमा सीट क्षमता बढाउनका लागि सिफारिस गरेको स्वीकारेपनि कति सीट क्षमता थप्ने सिफारिस गरेको भन्ने बारे बताउन चाहेनन् । तर चालक सहित ११ जनाको सीट क्षमता कायम गरिदिन अनुरोध गरिएको निवेदन पेश भएको स्रोत बताउँछ ।

‘कानूनले निकुञ्जका जीप सफारी आजबाटै बन्द गर भन्छ’

यस सम्बन्धमा भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय बागमती प्रदेशका प्रवक्ता नविन कुमार सिँहलाई जिज्ञासा राख्दा उनले भने,“यो त कानूनसम्मत नै छैन । हामीले यहाँबाट सीट क्षमता बृद्धि गर्नै सक्दैनौँ । २ सीटे सवारी साधनलाई १० सीटे कसरी बन्छर ?” सिँहले थपे,“५, ६ महिना अगाडि व्यवसायीहरुसँग कुरा भएको हो । तर यहाँ भएको व्यवस्थाले त्यो माग पुरा हुँदैन । त्यसैले कानूनबाट हेर्ने हो भने यो संचालन गर्न मिल्दैन ।”

उनका अनुसार केन्द्र सरकारको क्याविनेटले निर्णय गरी ऐन शंसोधन भएमा मात्रै सीट क्षमता वृद्धि गर्न सकिन्छ । यसबाट सहजै अनुमान लगाउन सकिन्छ यो असहज परिस्थितीमा क्याविनेटको बैठक बसेर ऐन संशोधन हुँदैन भन्ने ।

व्यवसायीहरुलाई भ्रमणवर्षको पूर्वसन्ध्यामा यो समस्या समाधानका लागि सिट क्षमताका सवारी साधन थप्न भनिएको थियो तर कोभिड १९ ले भ्रमण वर्ष स्थगित भएपछि सो कुरा पनि सेलाएर गयो ।

के भन्छ निकुञ्ज विभाग ?

राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा बन्यजन्तु संरक्षण विभागका सूचना अधिकारी हरिभद्र आचार्यले पनि ठूलो संख्यामा जीप सफारी गराइएकोमा असन्तुष्टी जनाए । उनले भने,“यति ठूलो संख्यामा जीपहरु निकुञ्जमै पार्किङ गरिराख्दा बन्यजन्तुलाई कत्तिको समस्या पर्छ भनेर विचार गरिनुपर्छ । यसले उनीहरुको वासस्थानमा समस्या आउँछ । जव वन्यजन्तु नै भएनन् भने के हेर्न जाने अहिल्यै सोच्नुपर्छ ।” उनले थपे,“जंगली जनावर पनि चाहिने । तीनै सँग फोटो खिच्नुपर्ने । तर ती वन्यजन्तुलाइ कस्तो बासस्थान र कस्तो खानपिन चाहिन्छ भनेर वास्ता नगर्ने ? ”

व्यापारको नाममा दैनिक पैसा कमाउने हिसाबले कानून भन्दा वाहिर रहेर विश्व सम्पदा सूचीमा समेत सूचीकृत राष्ट्रिय निकुञ्ज भित्र अनियन्त्रीत गतिविधि गर्नुृ र गराइनु अपराध सरह मानिन्छ । हो हामीलाई थाहा छ व्यापार व्यवसाय गरिनुपर्छ । पर्यटन व्यवसायले छलाङ मार्नुपर्छ तर सवैकुरा गर्नका लागि कानूनी दायरमा आउनैपर्छ ।

यतिका वर्षदेखि कानून विपरीत जीप सफारी हुनुले व्यवसायि र राष्ट्रिय निकुञ्जबीच मिलेमतो त छैन भन्ने प्रश्न चिन्ह समेत खडा भएको छ । कानूनी दायरमा ल्याउन खोजिएको जस्तो गरिएपनि यतिका समयसम्म आएका आवेदनको छानविन र सवारी जाँचबुझ नहुनुले थप आशंका पैदा हुन्छ । निकुञ्जका सूचना अधिकारी लोकन्द्र अधिकारीले यो प्रकृया पुरा हुन अझै महिनौ लाग्न सक्ने हामीलाई बताए ।

निश्चित समयसीमा दिएर आवेदन मागिएपछि निश्चित समयभित्रनै आवेदनको कानूनी प्रकृया पुरा गरिनुपर्छ भन्ने सवैको मान्यता रहन्छ । यस विषयको पुरा जानकार रहेको राष्ट्रिय निकुञ्ज अहिलेसम्म किन अलमलमै परिरहेको देखिन्छ ?

सूचना अधिकारीले निवदेन सम्बन्धित प्रकृया पुरा गर्न लाग्ने समय अनिश्चित रहेको आशय व्यक्त गरिरहदा कतै व्यवसायिले सीट क्षमता वृद्धिका लागि चढाइएको निवेदन उपर कारवाही पर्खिएको त होइन भन्ने प्रश्नपनि उठ्ने गरेको छ ।

  • प्रकाशित मिति : पुस २२, २०७७, बुधवार ११:१० बजे

प्रकाशक

गृहनगर पब्लिकेसन प्रा.लि.,भरतपुर ,चितवन ,नेपाल.

फोन :- ९७७-५६५९४४४०

ईमेलः khabarmuluk@gmail.com

सूचना तथा प्रसारण बिभाग दर्ता नं.२०३७/०७७-७८